CONTACTVERLIES NA EEN SCHEIDING: WAT WIJ JULLIE WILLEN VERTELLEN OVER EVEN (GEEN) CONTACT
Al jarenlang heeft ongeveer één op de vijf kinderen na de scheiding geen contact meer met een van de ouders. Dat stond deze maand opnieuw in het AD, waarin een pedagoog en een kinderrechter uitlegden hoe dat komt. Hun belangrijkste punt: kinderen kiezen meestal niet bewust tegen een ouder. Ze proberen zichzelf te beschermen.
Bij Villa Pinedo herkennen we dat. Sommigen jongeren zagen hun vader of moeder maanden of jaren niet. Anderen zitten er nu middenin. Geen contact is vaak eigenlijk even geen contact. En in dat even zit een kind dat zijn best doet om overeind te blijven. Dat lees je ook terug in het verhaal van Faye.
Volwassenen nemen beslissingen over het contact. Daarom willen we jullie meenemen in hoe het voor de kinderen en jongeren zelf voelt.
KIEZEN KINDEREN ÉCHT TEGEN EEN OUDER?
Vaak denken volwassenen dat kinderen een keuze maken. Voor veel van hen voelt het eerder als ademhalen. Zolang zij tussen twee ouders in staan, lukt dat nauwelijks. Dat heet een loyaliteitsconflict: het gevoel dat je de ene ouder verraadt als je van de andere houdt.
“Mijn vader wil niet dat ik mijn moeder bel als ik bij hem ben. Ik doe het stiekem soms. Vanuit het toilet. Dat voelt heel raar.”
En ondanks dat contactverlies vele oorzaken kan hebben, het heel pijnlijk en verdrietig is én er ook heel zorgvuldig door de omgeving mee moet worden omgegaan, zien we dat deze keuze of behoefte van kinderen hiertoe soms de enige manier is om rust in het hoofd te krijgen. Dan kiezen kinderen niet tégen iemand. Dan kiezen ze vóór een beetje lucht. Wie de vraag zou stellen ‘Wil je je vader of moeder nog zien?’, krijgt dus niet altijd het hele antwoord. Een nee kan betekenen: ik kan dit (nu) niet dragen. Een ja kan betekenen: ik durf niets anders te zeggen.
SOMS IS AFSTAND BESCHERMING
In sommige gevallen was of voelde het bij een ouder niet veilig of fijn. Dan is geen contact geen probleem dat opgelost moet worden. Dan is het een grens die we hard nodig hebben. Onderzoek naar jongeren die zelf het contact met een ouder verbraken, laat precies dat zien: voor hen was het een manier om zichzelf te beschermen tegen nieuwe pijn (Journal of Social Intervention, 2025). Ook het Verwey-Jonker Instituut pleit ervoor om eerst te kijken of een kind veilig is en pas daarna te kijken naar de omgangsregeling.
Iedere situatie is anders. Juist daarom vragen we de volwassen wereld die werken met deze gezinnen: plak er niet te snel een label op. Niet “dit kind is beïnvloed”, en ook niet “dit kind weet zelf wat het wil”. Beide kunnen kloppen. Beide kunnen ook helemaal mis zijn. Wat helpt: echt naar ons luisteren, ook als het niet in het dossier past. En tijd nemen om uit te zoeken wat er écht speelt.
HET HOEFT NIET VOOR ALTIJD TE ZIJN
Contactverlies hoeft geen eindpunt te zijn. Soms is een periode zonder contact nodig en kan er daarna weer ruimte ontstaan. Maar ook dat gaat niet zomaar vanzelf.
“Nu gaat het beter met hem en proberen we het contact op te bouwen. Dat is raar. Het is bijna als een vreemde leren kennen. Maar hij is mijn vader. Ik wil het proberen.”
Herstel groeit als kinderen en jongeren niet gedwongen worden of druk voelen, maar ook niet worden losgelaten. Een deur op een kier. Een kaartje op onze verjaardag zonder voorwaarden. Lees ook vooral eens het kinder– of ouderforum en klik het thema ‘(geen) contact’ aan. Dan kan je precies lezen waar ouders en kinderen tegenaan lopen en wat kinderen hierin nodig hadden gehad.